Criar um Site Grátis Fantástico
kurier poranny praca

kurier poranny praca


kurier_poranny_praca.pdf













OBRYS HISTORYCZNY Uzyskawszy dzieki zwyciestwu odniesionemu pod spodem Akcjum (2 wrzesnia 31 r. poprzednio n. e. ) ponad swym wspolzawodnikiem Antoniuszem praktyczne panowanie morzem calym panstwem, Oktawian odrzucic poszedl sladami Juliusza Cezara, lecz niebawem po powrocie do Rzymu zlozyl w r. dwudziestu siedmiu przed n. e. wszystkie uprawnienia przyznane mu od chwili drugiego triumwiratu w rece senatu jak i rowniez ludu, azeby otrzymac gryzie z powrotem, choc po zmienionej postaci. W dowod uznania senat nadal Oktawianowi tytul Augustus (wspanialy), ktorego uzywal pan nastepnie zdecydowanie imienia, oraz honorowy tytul "ojca ojczyzny" (pater patriae). Oktawian zdobyl (w r. 23 poprzednio n. e. ) wladze prokonsula nadana mu poczatkowo na wielu lat dziewiec, natomiast pozniej parokrotnie odnawiana. Wladza prokonsula dawala mu zarzad prowincji rozmieszczonych na kresach oraz dowodztwo nad tamtejszymi silami zbrojnymi. Z tytulu sprawowania dowodztwa wojskowego przyslugiwalo mu uprawnienie zawierania sojuszow i traktatow, co w konsekwencji dawalo mu decydujace wyobrazenie w kierownictwie polityka zagraniczna. Dawna zasada, ze wladza prokonsula siega tylko w celu granic metropolie Rzymu, pozostala w stosunku do Oktawiana uchylona. Zatrzymal on swoje uprawnienia jak i rowniez w obrebie Rzymu wraz z prawem utrzymywania obok swego boku gwardii pretorianskiej. Rownoczesnie nadano mu zwierzchnictwo nad namiestnikami w prowincjach nie lezacych na kresach, a pozostajacych pod zarzadem senatu. Nieco wczesniej uzyskal Oktawian dozywotnio wladze trybuna, co czynilo go nietykalnym, dawalo jemu moznosc wnoszenia sprzeciwu w stosunku do uchwal senatu, komicjow a takze zarzadzen odmiennych urzednikow, uprawnienie zwolywania zgromadzen ludowych oraz zasiegania wskazowki senatu, w koncu prawo uzycia srodkow karnych dla wymuszenia posluchu (ius coercendi). Finalnie (w r. 12 przed n. e. po zgonu Lepidusa) pozostal najwyzszym kaplanem (pontifex maximus). Oktawian nosil rowniez tytul princeps senatus. Tytul ow od dawna przyslugiwal w stopniu daleko idacym powazanemu senatorowi, ktorego miano cenzorowie umieszczali na pierwszym miejscu listy senatorskiej. Princeps senatus byl na posiedzeniu senatu w kazdej sytuacji przed innymi pytany o zdanie. Tytul ta nie dawala Oktawianowi zadnych szczegolnych uprawnien, jednak potwierdzala jego stanowisko jak pierwszego obywatela w panstwie. Choc nazwa princeps (pierwszy obywatel), ktorej uzywal Oktawian, nie byla oficjalnym tytulem, utrzymala sie zbyt jego nastepcow w panstwie (stad tytul pryncypat). Oktawian piastowal rowniez konsulat nieprzerwanie od r. 31 w celu 23, wybierany na urzad ten corocznie. Funkcje konsula dzielil wraz z wspolkolega, jak nie bylo dla jego wygodne. Nie wczesniej w r. 23 zrezygnowal z tej godnosci. Po pozniejszym okresie sprawowal nadal dwukrotnie urzad konsula. Zawsze wybierano podobnie wspoltowarzysza przy urzedzie. Strategia Augusta, ktory nie oparl sie dzieki szerokich masach, ale glownie na dzieje senatorskim a takze stanie ekwitow, zmierzala w kierunku formalnego utrzymania instytucji republikanskich: "nazwy urzedow pozostaly ow same" (Tacyt). Totez wszelkie uprawienia, ktore zostaly mu przekazane, mialy swe zalazek w uprawnieniach przyslugujacych urzednikom republikanskim. August skoncentrowal wszelkie te uprawnienia w swoim reku. Nadal lecz utrzymal swoje stanowisko najpowazniejszy organ wraz z okresu republikanskiego - senat, bedacy wykladnikiem interesow ekonomicznych i politycznych nobilow. Jemu podlegal w szczegolnosci rowniez zarzad prowincji nie zaakceptowac lezacych pod kresach. Szybko jednak w poblizu dawnych urzednikow republikanskich sa zamieszczane urzednicy cesarza. Z biegiem czasu czynnik monarchiczny bedacy wykladnikiem wojskowej dyktatury wlascicieli niewolnikow a, takze bogatych latyfundystow zdobywa raz za razem wieksza dominacje, by finalnie u schylku III przy. n. e. calkowicie unicestwic pozostalosci urzadzen republikanskich. Specyficzne jest, iz gdy oryginalnie cesarze pochodzili z Rzymu, to nastepnie obejmuja wladze rowniez osoby pochodzenia italskiego (np. Wespazjan, Nerwa), natomiast wreszcie a, takze prowincjonalnego (jak Trajan a, takze Hadrian pochodzace z Hiszpanii, czy Septimiusz Sewerus z Afryki polnocnej). Zaswiadcza to na temat postepujacej romanizacji calego basenu Morza Srodziemnego i na temat zespoleniu prowincji z metropolii. W okresie pryncypatu doszlo imperium rzymskie odnosnie do terytorialnym do punktu szczytowego. Juz zbytnio Augusta przesuniete zostaly bariery panstwa w polnoc do Dunaju. Wschodnia granice na starym kontynencie stanowil Ren, choc dla ochrony Galii dochodzily legiony rzymskie pod polnocnym wschodzie az do Laby. Za nastepcow Augusta przybyl podboj Brytanii (za Klaudiusza w r. 43 n, e. ), zajecie Dacji (dzisiejszej Rumunii), a w Afryce inkorporacja Mauretanii (dzisiejszego Maroka). Przy Azji granice tworzyla rzeka Eufrat. Trajan przekroczyl te granice, wlaczajac do cesarstwa ziemie dawnej Babilonii jak i rowniez Asyrii. Aczkolwiek juz tej nastepca Hadrian ewakuowal ow obszary, przywracajac dawna granice. Rzym poprzez raz glowny zmuszony byl zrezygnowac ze swej zdobyczy terytorialnej. Odtad cesarstwo przechodzi na sytuacje obronna. Aktualnie zaczynaja szczepy germanskie wywierac coraz silniejszy nacisk dzieki wschodnie a, takze polnocne granice panstwa rzymskiego w Europie. W calej III przy. n. e. udalo sie poniektorym szczepom wtargnac do Italii i zagrozic stolicy. Niebezpieczenstwo to sklonilo cesarza Aureliana (270-275) do otoczenia murami Rzymu, ktory to dotad zadnych obwarowan odrzucic posiadal. Byl to pierwszy widomy znak slabnacej potegi imperium rzymskiego. USTROJ PANSTWA Princeps Princeps formalnie nie zaakceptowac byl monarcha. Nie byl on takze magistrata po dawnym republikanskim znaczeniu tamtego slowa, albowiem nie posiadal specjalnego tytulu urzedowego. Miano rodowe (cognomen) Caesar (od ktorego wywodzi sie wyraz cesarz) odpowiada charakter tytulu, jakkolwiek formalnie nim nie wydaje sie byc. Juz Oktawian otrzymal tytul imperatora (imperator perpetuus) i tytul tytularny "Augustus", zatrzymany odtad za sprawa jego nastepcow. W przeciwienstwie do minionych magistratus republikanskich princeps kumulowal szereg urzedow, co znalazlo poznej termin w calkowitej tytulaturze cesarza ("Imperator N. N. Augustus, pontifex maximus, tribuniciae potestatis, imperator, consul, pater patriae"). Podstawa potegi cesarskiej bylo, jak juz wspomniano, krolestwa proconsulare a, takze tribunitia potestas. "Ten wyraz (tj. wladza trybunska) a mianowicie jak przekazuje Tacyt w okreslenie najwyzszej potegi wynalazl August, by nie przybierac tytulu krola ani dyktatora, a lecz jakis nazwy nad reszta wladza gorowac". Tribunicia potestasls dawala jemu moznosc zwolywania zgromadzen ludowych (concilium plebis), jak rowniez senatu a takze uprawnienie sprzeciwu wzgledem uchwal senatu. Zreszta prawa cesarza nigdy nie sa wyczerpujaco ustalone. Uchwaly senatu, a oryginalnie i komicjow, przekazaly jemu szereg kolejnych uprawnien, jak prawo nadawania obywatelstwa, rozstrzygania o wojnie i noclegu, zawierania przymierzy, bicia monety, najwyzsze sadownictwo. Cesarze uzyskali tez duze uprawnienia w toku wydawania regulacji prawnych, to znaczy rozporzadzen (konstytucji), (constitutiones principis). Rozporzadzenia (konstytucje) cesarskie wystepowaly w postaci edyktow, mandatow, dekretow i reskryptow. Komicja a, takze senat Zgromadzenia ludowe, w szczegolnosci komicja centurialne bardzo szybko stracily na znaczeniu. Ich kompetencje w zakresie wypowiadania wojny przeszly na cesarza, wybory urzednikow zas przeszly juz zbytnio Tyberiusza (14-37) na senat. W zakresie uchwalania ustaw utrzymal sie wciaz do polowy Jak i rowniez w. n. e. udzial komicjow tribusowych. Niebawem lecz gdy udzial komicjow ludzi ograniczal sie do uchwalania ustaw przyjetych poprzednio przez senat, udzial ten stal sie normalna formalnoscia. Utracily tez komicja wszelkie uprawnienia sadowe. Wzrosly natomiast prawa senatu. W senat przeszly funkcje ustawodawcze. Senatus consulta staly sie obowiazujacym prawem (legis vicem obtinent). Dotyczyly one glownie uprawnienia prywatnego. Jednak i senat musial sie w tej dziedzinie rachowac z preferuja cesarza. Cesarz opierajac sie na swojej wladzy trybuna mogl wtaszczyc weto przeciwko kazdej nieodpowiedniej dla niego uchwale senatu. Zreszta. wobec wzrastajacego oddzialywania cesarza w sklad senatu uleglosc senatorow wobec decyzji cesarza stawala sie raz za razem wieksza. Zasada uchwal senatu, ktore staly sie czcza formalnoscia, sa uwagi cesarza (orano principis ad senatum) odczytane przez kwestora w senacie i przyjete przezen bez zmian, przewaznie przez aklamacje. W III w. prawa ustawodawcze przeszly calkowicie na cesarza. W ramach sadownictwa uzyskal senat zwlaszcza w szerokim zakresie jurysdykcje w sytuacjach karnych na temat przestepstwa popelnione przez senatorow i czlonkow ich rodzin, ktore sadzil w pierwszej i ostatecznej instancji, oraz nadto od chwili czasow Tyberiusza na mocy delegacji cesarskiej w calej sprawach o najciezsze przestepstwa, jak zdrada glowna, obraza majestatu, naduzycia popelnione za sprawa namiestnikow prowincji w czasie urzedowania, przekupstwo, trucicielstwo itd., czyli w tego rodzaju sprawach, ktore podlegaly dotad kompetencji trybunalow karnych. W przyszlosci przeszly w celu kompetencji senatu wszystkie przewinienia, choc istotnie rozpatrywal maz tylko sprawy najciezsze, podczas gdy sprawy nizszej wagi sadzily inne organa. Jednakze sadownictwo cesarskie przejmowalo coraz wiecej spraw, konkurujac sposrod sadownictwem karnym senatu. Od chwili czasow Septimiusza Sewera uprawnienia sadowe senatu przeszly nieomal w calosci pod urzednikow cesarskich, glownie prefekta miasta (ktorego jurysdykcja rozciagala sie w promieniu stu mil wokolo Rzymu) a, takze prefekta pretorianow. Senat zawiadywal skarbem republiki, do ktorego wplywaly dochody z administrowanych za sprawa senat prowincji. Dochody ow nie zostaly wielkie. Zbytnio Septimiusza Sewera (193-211) skarb republiki przeksztalcil sie przy miejski forse Rzymu. Magistratura Dawni urzednicy republikanscy: konsulowie, pretorzy, trybuni, edylowie, kwestorzy utrzymali sie tylko formalnie, z wybieranych przez senat stali sie szybko na skutek wybierania kandydatow przedstawionych przez cesarza wlasciwie mianowanymi, rejon zas katalogow kompetencji ulegl, z nielicznymi wyjatkami, zredukowaniu na rzecz urzednikow cesarskich. Konsulowie zeszli do roli przewodniczacych senatu. Nadto zostalo wykladzinom przekazane sadownictwo w niektorych sprawach cywilnych (fideikomisow, alimentow) oraz konkretne sprawy niesporne (adopcje, wyzwalanie spod potegi ojca, emancipatio, oraz pochodzace z niewoli, manumissio). Okres urzedowania konsulow pozostal w praktyce skrocony jak i rowniez nie przekraczal 6 miesiecy (zazwyczaj byl jeszcze krotszy, czteromiesieczny, nawet lepiej dwumiesieczny). Sukcesywnie ulegly metamorfozie kompetencje pretorow, ktorych od momentu polowy Jak i rowniez w. n. e. stalo 18. zachowali oni poczatkowo swe kompetencje w zakresie sadownictwa zarowno w calej sprawach cywilnych, jak i karnych. Z czasem utracili oni spora czesc swych uprawnien rozstrzygajacych na rzecz urzednikow cesarskich, nade wszystko w kwestiach karnych bedacych wlasnoscia quaestiones perpetuae. Od mniej wiecej polowy I w. n. e. zaczeto ustanawiac pretorow dla z gory oznaczonych kwestii (jak sporow miedzy skarbem cesarskim a osobami prywatnymi, spraw opiekunczych, spraw o wolnosc a mianowicie de liberalibus causis, rzeczy fideikomisowych). Jakis z pretorow otrzymal przewodnictwo w trybunale centumwiralnym gwoli spraw spadkowych. Utracili rowniez pretorzy ustawa wydawania edyktow. Hadrian zlecil ok. r. 132 prawnikowi Salwiuszowi Julianowi zebranie a, takze uporzadkowanie edyktow wydanych poprzez pretorow, edylow i namiestnikow prowincji. Komplet ten przy nazwa edictum perpetuum uzyskal moc znaczaca. Pretorzy obowiazani byli oznajmiac powyzszy edykt przy obejmowaniu urzedowania, jednakze prawo wykonania w nim uzupelnien czy przemian lub wyjasnien zastrzezone stalo cesarzowi. Cenzorzy stracili absolutnie na znaczeniu zwlaszcza kiedy uprawnienia ich przeszly pod cesarzy, ktorzy nieraz przybierali tytul censor, a cesarz Domicjan (81-96) przyjal (w r. 84) nawet tytul censor perpetuus. Edylowie utracili czesc swych kompetencji dla urzednikow cesarskich, zwlaszcza w tak waznej z punktu widzenia strategii wewnetrznej sprawie zabezpieczenia dostaw zboza w celu ludnosci stolicy oraz swoim rozdawnictwa. Utrzymali oni sadownictwo w materiach handlowych i policje targowa. Kwestorzy (ktorych od Augusta bylo 20) utracili przede wszystkim swe prawa skarbowe, to jest zarzad skarbu panstwowego. Stali sie oni pomocnikami cesarskimi oraz namiestnikow w prowincji. Uprawnienia trybunow ludowych sa ograniczone w celu minimum w nawiazaniu z przejsciem uprawnien trybuna na cesarza. Urzednicy cesarscy Republika nie znala instytucji stalych urzednikow, co odbijalo sie szczegolnie ujemnie dzieki zarzadzie prowincji, a przede wszystkim na administracji skarbowej. Rozbudowa administracji tym samym powiekszenie wielkosci urzednikow jest zasluga cesarstwa. Istniejaca zbytnio czasow republiki zasada, ze urzednik majacy imperium nie moze przenosic na niego na inna osobe, jest zlamana obok schylku rzeczypospolitej. August nawiazal do nowatorskiej praktyki, powierzajac rozne agendy przejetych poprzez siebie mozliwosci magistratur republikanskich mianowanym za posrednictwem siebie zastepcom (pomocnikom), ktorzy byli tej mandatariuszami, w rezultacie wiec jedynie przed poprzednio ponosili zobowiazanie. Nie byli to urzednicy w scislym tego wyrazenia znaczeniu, gdyz dzialali tylko i wylacznie w imieniu cesarza, na zasadzie otrzymanych pelnomocnictw i w czasie przez jego zasobow ustalonym. Upadla wiec regula rocznego sprawowania urzedu. a takze zasada kolegialnosci, choc odrzucic bez mocnych wyjatkow. Poniektorych z nich mianowal cesarz wylacznie wraz ze stanu senatorskiego, innych tylko i wylacznie ze zakresu ekwitow. Nosili oni na wyzszych posadach tytul prefektow (praefecti), pod nizszych natomiast prokuratorow (procuratores). Niektore agendy, zwlaszcza w kancelarii cesarskiej powierzal cesarz swoim zaufanym wyzwolencom.. Ogol urzednicy pobierali wynagrodzenie pieniezne. Reorganizacje administracji przeprowadzil Hadrian. Zniosl on dotychczasowy rys zastepczy urzednikow cesarskich. Stali sie te banki obecnie calkowicie urzednikami panstwowymi. Usunal wyzwolencow z biurze prawnym cesarskiej, powolujac do zonie osoby z stanu ekwitow. Kancelaria imperialna wyzbyla sie charakteru na wpol dworskiego i stala sie jednym z centralnych organow zarzadu panstwowego. Takze na nowo stworzone urzedy mianowal Hadrian wylacznie osoby ze stanu ekwitow, dazac az do zmniejszenia pozycji elementu senatorskiego. Rozbudowa administracji wymagala zwiekszenia kadry urzedniczej. Dotychczas warunkiem otrzymania stanowiska w sluzbie cywilnej bylo odbycie uprzednio sluzby wojskowej i uzyskanie jednego wraz ze stopni oficerskich. Hadrian zniosl ten warunek i obok obsadzaniu stanowisk urzednikow panstwowych mianowal pod stanowiska te osoby na temat wyksztalceniu prawniczym i majace pewna doswiadczenie. Urzednicy podzieleni zostali na rangi w stosunku do wysokosci pobieranej pensji. Jakkolwiek za Renoma Aureliusza ow podzial na rangi pozostal (ok. r. 189) zniesiony i zastapiony innym, gdzie urzednicy poszczegolnych rang roznili sie wzajemnie tytulami urzedowymi.


wszystko o kwasach
ed sheeran chomikuj divide
delfiny wysylaja ultradzwieki
dokonania kazimierza wielkiego wikipedia
ranking gimnazjow trojmiasto 2016
fajne imiona angielskie dla dziewczyn